Tak, przynależność do samorządu pielęgniarek i położnych, a co za tym idzie do okręgowej izby pielęgniarek i położnych, jest w Polsce obligatoryjna dla każdej osoby wykonującej zawód pielęgniarki/ położnej. Przynależność do Izby jest warunkiem wykonywania zawodu tak jak posiadanie prawa wykonywania zawodu oraz wpisu do rejestru prowadzonego przez właściwą okręgową izbę pielęgniarek i położnych. Tylko pielęgniarka i położna spełniająca te warunki łącznie może legalnie pracować w zawodzie pielęgniarki lub położnej w Polsce. Zatem każda pielęgniarka i położna, która chce aktywnie wykonywać swój zawód, musi być członkiem odpowiedniej izby.

Nie, izby pielęgniarskie czyli okręgowe izby pielęgniarek i położnych i związki zawodowe to dwie odrębne organizacje o różnych funkcjach i statusie prawnym. Okręgowe Izby Pielęgniarek i Położnych (OIPiP) oraz Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych (NIPiP) stanowią obowiązkowy samorząd zawodowy i działają w oparciu o ustawę z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych.

Ich główne zadania między innymi obejmują:

• Sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu.

• Ustalanie i nadzorowanie przestrzegania zasad etyki zawodowej.

• Ustanawianie standardów zawodowych.

• Przyznawanie i pozbawianie prawa wykonywania zawodu.

• Prowadzenie rejestru pielęgniarek i położnych.

• Sprawowanie sądownictwa polubownego i rozpatrywanie spraw z zakresu odpowiedzialności zawodowej za pośrednictwem okręgowych sądów pielęgniarek i położnych oraz rzeczników odpowiedzialności zawodowej. Związki zawodowe - Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych (OZZPiP) to dobrowolne organizacje, których głównym celem jest reprezentowanie i obrona praw pracowniczych. Ich działania skupiają się między innymi na:

• Negocjowaniu warunków zatrudnienia i wynagrodzeń.

• Ochronie prawnej i wsparciu w sporach z pracodawcami.

• Kontroli przestrzegania prawa pracy oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP).

Podsumowując, izby pielęgniarskie dbają o standardy zawodowe, etykę i prawo wykonywania zawodu (funkcje regulacyjne i nadzorcze), natomiast związki zawodowe koncentrują się na obronie interesów socjalnych i ekonomicznych pracowników (funkcje związkowe i negocjacyjne

Zasady uzyskania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej reguluje ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. Podjęcia zatrudnienia w zawodzie pielęgniarki/ położnej po ukończeniu studiów na kierunku pielęgniarstwo/ położnictwo możliwe jest po uzyskaniu stwierdzenie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki/ położnej przez właściwą okręgową radę pielęgniarek i położnych oraz wpisu do rejestru pielęgniarek/ położnych prowadzonego przez okręgową radę pielęgniarek i położnych. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej prawo wykonywania zawodu stwierdza na wniosek osoby zainteresowanej, okręgowa rada pielęgniarek i położnych, właściwa ze względu na miejsce przyszłego wykonywania zawodu. Z kolei w myśl art. 41 ust. 1 tej ustawy na podstawie uchwały o stwierdzeniu prawa wykonywania zawodu okręgowa rada pielęgniarek i położnych dokonuje wpisu do okręgowego rejestru pielęgniarek i położnych i wydaje dokument „Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki”, „Prawo wykonywania zawodu położnej”. Aby uzyskać prawo wykonywania zawodu pielęgniarki w Polsce należy spełnić warunki wskazane w art. 28 ww. ustawy. Natomiast aby uzyskać prawo wykonywania zawodu położnej należy spełnić warunki wskazane w art. 31 przedmiotowej ustawy. Zgodnie powołanymi wyżej przepisami prawo wykonywania zawodu pielęgniarki/ położnej przysługuje osobie:

1. posiadającej świadectwo lub dyplom ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej/ położnych bądź uzyskane w innym państwie niż państwo członkowskie Unii Europejskiej świadectwo lub dyplom, pod warunkiem że dyplom lub świadectwo zostały uznane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne ze świadectwem ukończenia szkoły pielęgniarskiej/ położnych lub dyplomem, zgodnie z odrębnymi przepisami, oraz że spełniają minimalne wymogi kształcenia określone w przepisach prawa Unii Europejskiej;

2. posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych;

3. której stan zdrowia pozwala na wykonywanie zawodu pielęgniarki/ położnej;

4. która wykazuje nienaganną postawę etyczną.

W celu uzyskania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki/ położnej należy złożyć wniosek o stwierdzenie prawa wykonywania zawodu i wpisanie do rejestru w Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położnych na terenie której pielęgniarka/ położna zamierza wykonywać zawód.

Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty:

1. arkusz zgłoszeniowy - dostępny w Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położnych

2. kopia dyplomu ukończenia studiów na kierunku pielęgniarstwo/ położnictwo oraz suplementu (jeżeli dotyczy) oraz okazać w OIPIP oryginał dyplomu do wglądu

3. zaświadczenie o stanie zdrowia pozwalającym wykonywać zawód, wydane przez lekarza medycyny pracy

4. dwa zdjęcia - wymiar określony przez Okręgową Izbę Pielęgniarek i Położnych

5. dokument tożsamości do wglądu.

Po podjęciu przez okręgową radę pielęgniarek i położnych uchwały o stwierdzeniu prawa wykonywania zawodu pielęgniarki/ położnej, pielęgniarka/ położna zostanie wpisana do okręgowego rejestru pielęgniarek i zostanie jej wydany dokument prawa wykonywania zawodu pielęgniarki/ położnej.

Od 1 kwietnia 2025 r. miesięczna składka na izby pielęgniarskie wynosi 82 złote. Wysokość składki jest ustalana w oparciu o przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku kalendarzowym ogłaszanego przez Prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym zaokrągloną do pełnego złotego. Wysokość oraz zasady odprowadzania obowiązkowej składki członkowskiej określiła uchwała nr 5 I Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Pielęgniarek i Położnych z 23 września 2024 r.

Obowiązek opłacania składki na Okręgową Izbę Pielęgniarek i Położnych wynika wprost z ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych, która ustanowiła obowiązkowe składki członkowskie dla wszystkich pielęgniarek i położnych. Obowiązek ten jest integralnie związany z możliwością wykonywania zawodu pielęgniarki/ położnej, a to z uwagi na fakt iż aby wykonywać zawód pielęgniarka/ położna musi posiadać prawo wykonywania zawodu pielęgniarki/ położnej oraz zostać wpisana na listę członków okręgowej izby pielęgniarek i położnych na terenie której wykonuje zawód. Obowiązek ten wynika również z zapisów Kodeksu Etyki Zawodowej Pielęgniarki i Położnej Rzeczypospolitej Polskiej w części Status społeczny i prawny pielęgniarki i położnej - art. 29 przedmiotowego kodeksu. Wyraźnie zaznaczyć należy, że nieopłacanie obowiązkowych składek członkowskich może prowadzić do konsekwencji administracyjnych. Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.